Câu trả lời nhanh
Trước khi nhận xe, người mới nên dành khoảng mười đến mười lăm phút để xem thân xe, thử phanh, lốp, đèn, còi, chạy thử một đoạn ngắn và đối chiếu giấy tờ. Nếu thấy phanh yếu, lốp mòn, đèn hỏng hoặc giấy tờ không khớp, hãy yêu cầu xử lý hoặc đổi xe trước khi ký.
Điểm chính
- Người mới dễ ngại kiểm tra, nhưng đó là quyền và cũng là cách tự bảo vệ mình.
- Quan sát thân xe, lốp và đèn trước khi lên xe giúp phát hiện hư hại có sẵn.
- Phanh, còi, xi nhan và gương là nhóm an toàn bắt buộc phải hoạt động tốt.
- Chạy thử đoạn ngắn để nghe tiếng máy, cảm nhận độ rung và phản ứng của phanh.
- Có quyền từ chối nhận hoặc đề nghị đổi xe khi phát hiện vấn đề về an toàn.
Vì sao người mới nên kiểm tra kỹ và không ngại hỏi
Người thuê xe lần đầu thường ngại làm mất thời gian của nhân viên giao xe, hoặc cảm thấy mình không đủ hiểu biết để đánh giá. Thực ra, bạn không cần là thợ máy; chỉ cần quan sát có hệ thống và biết nhận ra những dấu hiệu bất thường cơ bản. Việc kiểm tra kỹ là quyền chính đáng của người thuê và cũng là việc nhiều người cho thuê quen với.
Kiểm tra trước khi quyết định có hai mục đích. Một là bảo vệ an toàn của chính bạn, vì phanh yếu hay lốp mòn đều có thể gây nguy hiểm ngay từ những phút đầu trên đường. Hai là ghi nhận tình trạng xe lúc nhận để tránh bị quy trách nhiệm cho những hư hại đã có sẵn khi trả xe.
Hãy đến sớm hơn giờ hẹn để không phải vội, và nếu có thể, đi cùng một người quen xe. Chuẩn bị đèn pin điện thoại, bút để ghi biên bản và điện thoại để chụp ảnh. Việc có kế hoạch kiểm tra từ trước giúp bạn bình tĩnh hơn, không bị cuốn theo nhịp nhanh của buổi giao xe.
Quan sát bên ngoài: thân xe, lốp, đèn và gương
Hãy đi một vòng quanh xe và nhìn từ nhiều góc. Tìm các vết trầy, móp, nứt nhựa, đặc biệt ở yếm, ốp hông, gác chân và đầu xe. Kiểm tra gương hai bên có chắc chắn, đèn pha, đèn hậu, xi nhan còn nguyên không. Mỗi vết có sẵn hãy chụp ảnh cận cảnh và yêu cầu ghi vào biên bản bàn giao kèm vị trí cụ thể.
Lốp là bộ phận cần xem kỹ. Quan sát độ sâu gai lốp, các vết nứt, phồng hoặc vật lạ cắm vào. Hai lốp nên có độ mòn tương đối đồng đều. Dùng tay ấn nhẹ để thấy lốp không quá non hơi hay quá căng. Nếu không chắc, hãy hỏi nhân viên về áp suất khuyến nghị cho xe và lần kiểm tra lốp gần nhất.
Xem cả phần khung gầm nếu có thể: chân chống có chắc không, xích hoặc dây curoa có bất thường không, giảm xóc có rỉ dầu hay không. Với xe điện, kiểm tra thêm phần pin, dây sạc và đồng hồ hiển thị. Đây là những chi tiết không phải ai cũng nhìn, nhưng thường cho thấy xe đã được bảo dưỡng ra sao.
Thử các bộ phận an toàn: phanh, còi, đèn, xi nhan
Khi xe đang dựng, bóp thử phanh trước và đạp phanh sau để cảm nhận độ rơ, độ cứng và hành trình. Phanh tốt khi đủ lực mà không quá nhão hay kêu ken két. Bật đèn pha, đèn cốt, đèn hậu, đèn phanh và xi nhan để kiểm tra từng bóng. Nhờ người đứng sau xem đèn phanh có sáng khi bạn bóp phanh hay không.
Thử còi vài lần và kiểm tra tay ga có trả về nhẹ nhàng, không bị kẹt hay trượt. Với xe số, thử ly hợp và việc vào số có êm không. Với xe tay ga, thử chân chống cạnh có tự ngắt máy hoặc đèn cảnh báo khi hạ chân chống hay không. Mọi chức năng nhỏ đều có thể quan trọng khi bạn cần phản ứng nhanh trên đường.
Hãy chú ý đồng hồ: đèn báo lỗi có sáng khi bật khóa điện hay không, mức nhiên liệu hoặc pin đã khớp với những gì bên cho thuê nói chưa. Một đèn báo lạ trên bảng đồng hồ là điều nên hỏi rõ ngay chứ không bỏ qua. Nếu câu trả lời không thuyết phục, hãy đề nghị kiểm tra thêm hoặc đổi sang xe khác.
Chạy thử một đoạn ngắn và đối chiếu giấy tờ
Nếu được phép, hãy chạy thử một đoạn ngắn trong khu vực an toàn trước khi quyết định. Lắng nghe tiếng máy có đều, có tiếng gõ hay tiếng lạ không. Cảm nhận xe có rung bất thường, xe có bị lệch tay lái, phanh có ăn đều hay không. Thử khởi động lại vài lần sau khi tắt máy để xem xe có nổ dễ dàng không.
Trong lúc chạy thử, thử phanh nhẹ ở tốc độ thấp ở nơi trống, nhưng không làm những thao tác mạo hiểm với xe không phải của mình. Nếu bạn chưa quen loại xe này, đây cũng là cơ hội làm quen tay ga, độ nhạy phanh và chiều cao yên. Xe không vừa vặn với dáng người bạn sẽ khó điều khiển an toàn.
Sau đó, quay lại đối chiếu giấy tờ: biển số trên xe và trên giấy đăng ký có khớp không, giấy tờ còn hiệu lực không, bảo hiểm bắt buộc có kèm không. Kiểm tra trang bị đi kèm như mũ bảo hiểm có đúng cỡ, quai còn chắc và không nứt. Chỉ ký biên bản khi mọi mục đã được ghi nhận đầy đủ và chính xác.
Những câu hỏi nên đặt ra và khi nào nên từ chối nhận xe
Bạn có thể hỏi: xe được bảo dưỡng lần cuối khi nào, lốp và má phanh đã thay chưa, nếu xe gặp sự cố thì gọi ai, xử lý thế nào, và hướng dẫn sử dụng các chức năng đặc biệt như khóa từ, chế độ tiết kiệm, đèn chiếu sáng. Câu trả lời cho thấy mức độ chuyên nghiệp và giúp bạn biết cách sử dụng xe an toàn.
Dấu hiệu nên đề nghị đổi xe gồm: phanh yếu hoặc lệch, lốp mòn gần đến vạch báo, đèn hoặc xi nhan hỏng, tiếng máy lạ, rò rỉ dầu, giấy tờ không khớp, hoặc người giao xe từ chối ghi tình trạng thực tế vào biên bản. Chỉ một vấn đề nghiêm trọng về an toàn cũng đủ để bạn tạm dừng và yêu cầu xử lý.
Từ chối nhận xe lịch sự và rõ ràng là việc hoàn toàn bình thường. Bạn có thể nói rằng vì lý do an toàn, bạn muốn đổi xe hoặc xem xét lựa chọn khác. Nếu đã đặt cọc, hãy hỏi cách hoàn lại theo thỏa thuận. Quan trọng là đừng nhận xe khi bạn vẫn còn lo ngại, vì cảm giác không yên tâm thường có lý do.
Danh sách kiểm tra
- Đi một vòng quanh xe và chụp ảnh các vết trầy, móp, nứt có sẵn.
- Kiểm tra gai lốp, vết nứt, độ căng của cả hai bánh.
- Thử phanh trước, phanh sau, đèn pha, đèn hậu, xi nhan và còi.
- Chạy thử đoạn ngắn để nghe tiếng máy và cảm nhận phanh.
- Đối chiếu biển số, giấy đăng ký, bảo hiểm và mũ bảo hiểm trước khi ký.
Các bước thực hiện
- Đến sớm và chuẩn bị. Mang điện thoại để chụp ảnh, bút để ghi biên bản và dành đủ thời gian.
- Quan sát bên ngoài xe. Xem thân xe, lốp, đèn, gương và chụp ảnh các vết hư hại có sẵn.
- Thử các bộ phận an toàn. Kiểm tra phanh, còi, đèn, xi nhan và đồng hồ cảnh báo.
- Chạy thử và đối chiếu giấy tờ. Chạy một đoạn ngắn rồi mới ký biên bản khi mọi thứ đã khớp.
Cảnh báo
- Không nhận xe khi phanh yếu, lốp mòn nhiều hoặc đèn chiếu sáng không hoạt động.
- Không ký biên bản khi chưa ghi các hư hại có sẵn mà bạn đã phát hiện.
- Không chạy thử ở nơi đông người hoặc đường lớn khi chưa quen xe.
Lưu ý
- Bài viết mang tính hướng dẫn chung, không thay thế việc kiểm tra kỹ thuật của người có chuyên môn.
- Nếu không chắc về tình trạng xe, hãy nhờ người am hiểu đi cùng hoặc chọn xe khác.
Nguồn tham khảo
- Cục Cảnh sát giao thông — hướng dẫn an toàn khi điều khiển xe máy.
- Hướng dẫn sử dụng xe của nhà sản xuất — mục phanh, lốp và đèn chiếu sáng.
- Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương — thông tin bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.