Câu trả lời nhanh

Trả lời ngắn: qua đường hầm bằng xe máy gồm ba bước chuẩn — chuẩn bị trước cửa, đi đúng làn giữa hầm, và không dừng tới khi ra ngoài. Trước cửa: kéo kính mũ che mặt xuống, bật đèn xe kể cả ban ngày, giảm về tốc độ ghi trên biển báo và cài xi nhan nếu định rẽ bên dưới. Giữa hầm: giữ đúng làn, không lấn lên rãnh thoát nước mép đường, khoảng cách với xe trước xa hơn ngoài đường hở vì đèn phanh khó thấy trong tối, và không vượt — khoảng nhìn hai bên bị tường chắn. Tình huống: kẹt xe bên dưới thì giữ khoảng đều tắt máy khi dừng lâu, xe hỏng thì cố đẩy tới trú ẩn khẩn cấp gần nhất và bật đèn khẩn cấp, đèn một bên cháy tạo vùng tối thì giảm thêm và bám theo đèn của xe trước. Hầm ngắn đô thị và hầm núi dài khác nhau: đoạn dài có gió xuyên, dải dừng khẩn cấp và tủ gọi hỗ trợ — để ý vị trí chúng ngay từ lúc vào. Tuyệt đối không: quay đầu, lùi xe, dừng chụp ảnh bên dưới.

Điểm chính

  • Vào hầm: kéo kính mũ xuống, bật đèn xe, giảm về đúng tốc độ ghi trên biển báo trước cửa.
  • Mắt cần vài giây thích nghi ánh sáng khi vào và ra hầm — giảm tốc trước cửa để có đủ thời gian đó.
  • Giữ đúng làn và không lấn rãnh thoát nước hai mép — rãnh này là bẫy bánh xe hai bánh.
  • Khoảng cách với xe trước xa hơn ngoài đường hở: đèn phanh khó nhận trong bóng tối và âm đồng che tiếng.
  • Xe hỏng giữa hầm: đẩy tới trú ẩn hoặc dải khẩn cấp gần nhất, bật đèn khẩn cấp, không đứng sau xe trong làn xe chạy.
  • Không vượt, không quay đầu, không dừng giữa đường — hai bên là tường chắn, không lối tránh nào.

Chuẩn bị trước cửa vào: kính, đèn, tốc độ

Khoảnh khắc vào cửa là lúc mắt làm việc nhiều nhất: từ nắng chói bên ngoài chuyển sang ánh đèn vàng công nghiệp, đồng tử cần vài giây co giãn, và trong vài giây đó tầm nhìn thực tế rất mờ. Chuẩn bị quan trọng là kéo kính mũ che mặt xuống trước cửa — kính mũ không chỉ chắn bụi mà còn giúp mắt thích nghi nhanh hơn vì ánh sáng bên trong chiếu qua bề mặt kính ít chói thẳng vào mắt hơn; người đeo kính râm tối thì tháo hoặc đẩy kính lên trước khi vào sâu, vì kính tối cộng ánh mờ bên trong là đi trong sương.

Bật đèn xe kể cả ban ngày: đèn xe không phải để mình thấy đường bên dưới được chiếu sáng, mà để xe phía sau thấy mình trong bóng tối và để hòa vào dòng xe như một điểm sáng di động. Xe không bật đèn bên dưới là vật mờ ảo khó đo khoảng cách, và người lái sau phải tự đoán — thứ tự ưu tiên của đèn là cho người khác thấy mình trước, cho mình thấy đường sau.

Tốc độ: biển báo trước cửa luôn ghi tốc độ tối đa bên dưới — thường thấp hơn ngoài đường, vì lý do dải phanh trong bóng tối dài hơn ngoài nắng và cú va với tường không có vùng đệm. Giảm tốc về đúng mức đó trước khi chạm cửa, không giảm sau khi vào: giảm muộn khiến xe sau gần như không nhận kịp đèn phanh trong tối, và cú va sau ở đây là va trực diện với xe phía sau không có chỗ tránh.

Giữ làn và né rãnh thoát nước hai mép

Bên trong, làn đường là vùng sống còn của xe hai bánh: hai bên là mép tường hoặc mép sàn, và sát mép đó là rãnh thoát nước — rãnh này thường sâu và có nắp đan hở, bánh xe máy đi lệch vào là lọt nan, mất thăng bằng ngay ở tốc độ thấp. Thói quen giữ làn bên dưới: nhìn xa về điểm nối tiếp của vạch làn phía trước thay vì nhìn tường hai bên, vì mắt có xu hướng lái theo hướng nhìn — nhìn tường là xe trôi dần về tường.

Khoảng cách bám xe trước bên dưới cần xa hơn ngoài đường hở, và lý do không phải tốc độ mà là tín hiệu: trong bóng tối, đèn phanh của xe trước mất vài phần giây mới được mắt nhận, cộng ánh đèn vàng làm đỏ của đèn phanh nhạt hơn — cả hai cộng dồn thành thời gian phản ứng dài thêm. Bám khoảng hai giây trở lên — đếm "một nhịp hai nhịp" từ lúc xe trước qua một vạch tới lúc mình qua vạch đó — là mức tối thiểu khi đi bên dưới.

Một điểm đặc thù nữa là độ rộng cảm nhận: tường hai bên thu hẹp tầm nhìn hai bên khiến mọi người lái theo bản năng thu về giữa làn, nhưng cũng có người lạc quan đi đè vạch làn. Cách tốt nhất là xác định vị trí xe mình theo vạch làn bên trái mình — giữ khoảng đều với vạch đó suốt chặng đường — thay vì ước lượng theo xe cạnh, vì xe cạnh cũng đang ước lượng y như vậy và hai ước lượng sai cùng lúc là hai xe chạm nhau.

Kẹt xe, xe hỏng và các tình huống bên dưới

Kẹt xe: giữ khoảng đều với xe trước, tắt máy khi dừng quá một phút — không khí nơi đây thoát chậm và dòng xe nổ máy đứng yên là khói ngột ngặc tích tụ quanh mọi người; đeo kính mũ kéo xuống suốt thời gian chờ để lọc bụi và khói nhẹ. Khi hàng nhích thì đi theo nhịp cả dãy, không bấm còi dồn — tiếng còi dội giữa hai tường thành chùm âm khó chịu cho cả đoạn.

Xe hỏng giữa đường là tình huống cần xử lý nhanh nhất: mục tiêu số một là rời khỏi làn xe chạy — cố đẩy xe về mép, về hốc trú ẩn khẩn cấp hoặc dải dừng nếu đoạn có; bật đèn khẩn cấp nếu xe còn điện, và nếu bắt buộc phải đứng đợi thì đứng phía trước xe nhìn về dòng xe tới, tuyệt đối không đứng sau xe: xe phía sau không nhìn thấy xe hỏng kịp thì cú đâm dồn xe hỏng tới đúng chỗ người đứng. Hầm dài hiện đại có tủ gọi hỗ trợ và điện thoại khẩn cấp đặt dọc theo — để ý vị trí chúng ngay từ lúc mới vào.

Đèn chiếu sáng một đoạn cháy tạo vùng tối giữa hai vùng sáng là điểm nguy hiểm ám muội: mắt vừa quen vùng sáng bị thả vào vùng tối, và xe đi ngược hoặc người đi bộ ven đường ở đúng đoạn đó gần như tàng hình. Khi thấy vùng tối phía trước, giảm thêm một mức tốc và bám theo đèn của xe trước như điểm neo — cùng lúc đó tự hạ vị trí trong làn về mép trái cho thoát hiểm chiều về phía sau.

Ra khỏi hầm: cú chuyển ánh sáng ngược

Cửa ra cũng cần chuẩn bị như cửa vào nhưng ngược chiều: mắt đang quen tối ra chỗ nắng gắt, và vài giây đầu ra ngoài là vài giây lóa trắng — dễ nhất là bị lóa vào cuối chiều khi nắng chếo thấp. Chuẩn bị: kéo kính mũ xuống nếu còn lên, không nhìn thẳng vào đốm sáng trắng phía cửa ra mà nhìn về vạch đường dưới chân, và giữ nguyên tốc độ cho tới khi mắt ổn định lại rồi mới tăng ga — tăng ga trong lúc đang lóa là phóng mù trong hai giây.

Ra ngoài là lúc dòng xe phân tán lại: người vừa nhịn vượt suốt chặng có xu hướng vượt ngay tại miệng ra, và miệng ra thường là nơi dòng xe từ hai nhánh nhập lại. Giữ đúng làn thêm vài chục mét sau khi ra, để ý xi nhan và gương trong khoảng đó, và không vội trở lại tốc độ ngoài hở cho tới khi đã rời hẳn khu cửa.

Chú ý thêm làn rẽ tại hầm chui đô thị: nhiều hầm chui có nhánh rẽ lên xuống bên trong hoặc ngay sau cửa, và biển báo làn rẽ nằm ngay mép cửa — người không quen tuyến dễ nhận muộn. Mẹo: nhìn biển hướng đường trước khi vào hầm để biết nhánh nào rẽ, và nếu lỡ đúng làn thì đi tiếp vòng ra — quay đầu giữa đường hoặc lùi lại là những lựa chọn phải trả giá cao nhất trong mọi phương án.

Hầm ngắn đô thị và hầm núi dài khác nhau ra sao

Hầm chui đô thị — dài vài trăm mét dưới nút giao — có đặc thù: dày đặc xe, gió hầu như không có, và điểm cần chú ý nhất là dòng xe chứ không phải bản thân công trình: xe buýt và xe tải chiếm trọn làn, người hai bánh chen khe, và mọi tín hiệu đèn phanh khó nhận trong bóng tối. Đi trong đô thị đúng cách là đi khiêm tốn: đúng tốc độ ghi, đúng làn, không chen khe xe tải — gương xe tải không thấy xe máy sát giữa hai xe lớn giữa vùng tối.

Hầm núi và hầm quốc lộ dài là môi trường khác hẳn: gió xuyên suốt đoạn dài đủ ép xe máy nhẹ xiên nhẹ, và cú gió mạnh nhất thường nằm đúng cửa ra phía gió thổi ngược; hầm dài có dải dừng khẩn cấp, tủ gọi hỗ trợ, và đôi khi camera đo tốc độ. Vào hầm dài nên ghi nhớ hai vị trí ngay từ đầu: dải dừng khẩn cấp gần nhất phía trước, và khoảng cách tới cửa ra kế tiếp theo cột km — hai con số đó là toàn bộ kế hoạch tự cứu nếu xe hỏng giữa đường núi.

Bụi trong đoạn dài là thứ ít ai nghĩ tới: dòng xe liên tục mài mặt đường thành bụi lơ lửng, và vào giờ cao điểm đoạn dài có thể chật bụi nhìn mờ như sương nhẹ — kính mũ kéo xuống trong trường hợp này không còn là tùy chọn mà là thiết yếu, và người có bệnh hô hấp nhạy cảm nên cân nhắc tuyến tránh đường dài giờ đông. Ba nguyên tắc dùng chung cho mọi công trình ngầm: đèn bật, làn đúng, và không dừng tới khi ra ngoài — quy tắc ngắn đủ nhớ và đủ phủ mọi tình huống hầm đường bộ hiện có.

Danh sách những việc không làm

Không quay đầu, không lùi xe: đây là đoạn một chiều tuyệt đối — hai mép là tường, không lối tránh, và một xe quay đầu giữa đường là chặn toàn bộ làn với những chiếc xe phía sau không kịp dừng trong bóng tối. Lỡ nhầm lối ra thì phương án duy nhất là đi tiếp tới lối quay đầu kế tiếp phía ngoài, và khoản thời gian đó luôn rẻ hơn cú va đầu.

Không dừng chụp ảnh, không dừng chỉnh đồ giữa hầm: hầm đẹp hay hầm nổi tiếng vẫn là đường cao tốc cấm dừng, và người dừng giữa đường là vật cản không ai nhìn thấy kịp trong tối. Cần chỉnh đồ, sửa kính mũ, tra bản đồ — cứ đi tiếp tới ra ngoài, hoặc vào dải dừng khẩn cấp nếu thực sự bắt buộc, và bật đèn khẩn cấp ngay khi vào dải.

Không vượt, kể cả đoạn thẳng tưởng trống: khoảng nhìn hai bên bị tường bóp hẹp, xe ngược chiều phía trong đối xứng xuất hiện từ vệt cong phía trong sâu thẳm gần như không báo trước, và làn tránh khi vượt thất bại không tồn tại — hai xe kẹt cạnh nhau thì chỉ còn phanh và hy vọng. Danh sách không làm ngắn vậy nhưng mỗi mục trong đó đều được viết bằng những va chạm thật dưới lòng đường, và người đi đường nhiều năm an toàn không phải người lái giỏi hơn, mà là người không bao giờ bắt con đường phải chứng minh các mục đó đúng.

Danh sách kiểm tra

  • Trước cửa vào: kéo kính mũ xuống, bật đèn xe, giảm về đúng tốc độ ghi trên biển báo.
  • Bên trong: giữ đúng làn theo vạch bên trái, không lấn rãnh thoát nước hai mép.
  • Bám xe trước khoảng hai giây trở lên — đèn phanh trong bóng tối mất thêm thời gian nhận.
  • Kẹt xe: giữ khoảng đều, tắt máy khi dừng lâu, kính mũ kéo xuống suốt thời gian chờ.
  • Xe hỏng: đẩy về mép hoặc trú ẩn khẩn cấp, bật đèn khẩn cấp, đứng phía trước xe nhìn về dòng xe tới.
  • Ra ngoài: giữ nguyên tốc chờ mắt hết lóa, không vội vượt ngay tại miệng ra.

Các bước thực hiện

  1. Chuẩn bị trước khi vào. Kéo kính mũ che mặt, tháo kính râm tối nếu đeo, bật đèn xe kể cả ban ngày, giảm về tốc độ ghi trên biển trước cửa và xác định trước làn cần theo nếu có nhánh rẽ.
  2. Giữ vị trí an toàn suốt chặng. Nhìn xa theo vạch làn thay vì tường hai bên, giữ khoảng hai giây với xe trước, không vượt và không chen khe xe tải, không lấn lên rãnh thoát nước mép.
  3. Xử lý tình huống bên dưới. Kẹt xe thì đi theo nhịp cả dãy, tắt máy khi dừng lâu; xe hỏng thì đẩy về trú ẩn hoặc dải khẩn cấp gần nhất, bật đèn khẩn cấp và đứng phía trước xe; gặp vùng tối đèn cháy thì giảm thêm và bám đèn xe trước.
  4. Ra ngoài an toàn. Kéo kính mũ xuống nếu chưa, nhìn về vạch đường dưới chân chờ mắt hết lóa, giữ nguyên tốc và làn thêm vài chục mét sau miệng ra, không vội vượt ngay tại khu cửa ra.

Cảnh báo

  • Không quay đầu và không lùi xe — hai mép là tường, không lối tránh, và xe phía sau không nhìn thấy kịp trong bóng tối.
  • Không vượt kể cả đoạn tưởng trống — xe ngược chiều từ vệt cong phía trong xuất hiện gần như không báo trước và không còn làn tránh.
  • Không dừng giữa đường chỉnh đồ hay chụp ảnh — cần dừng thì vào dải khẩn cấp, bật đèn khẩn cấp và không bao giờ đứng sau xe trong làn xe chạy.

Lưu ý

  • Hầm dài có gió xuyên đủ xiên xe máy nhẹ, và cú gió mạnh nhất thường nằm đúng cửa ra phía gió thổi ngược — giữ hai tay chắc phần tay lái ở đoạn cửa.
  • Với đoạn dài nên ghi ngay hai vị trí: dải dừng khẩn cấp gần nhất phía trước và cột km cửa ra kế tiếp — hai con số đó là toàn bộ kế hoạch tự cứu nếu xe hỏng giữa đường núi.

Nguồn tham khảo

  • Quy định về tốc độ, bật đèn và dừng đỗ tại công trình ngầm đường bộ theo thông tư của Bộ Giao thông vận tải.
  • Khuyến nghị an toàn của các dự án quản lý công trình ngầm đường bộ về trú ẩn khẩn cấp và thiết bị hỗ trợ tại các đoạn dài.